Van 2018 naar 2019: de belangrijkste geopolitieke trends (2)

Bij de overgang van 2018 naar 2019 past een overzicht van de belangrijkste geopolitieke trends in de wereld. In een reeks van vijf artikelen die we in kort tijdsbestek onder deze headline publiceren geven we per issue een beknopt overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen, inclusief hoe we die dit jaar zien ontwikkelen. Vandaag het tweede deel:

Deel 2 – Hoe de verdwaasde Uncle Sam naar de onvermijdelijke uitgang strompelt



Washington in verwarring

De regering-Trump kenmerkte zich door aanhoudende interne problemen die voortvloeien uit de strijd tussen Amerikaanse bestuurselites. Het voortdurend komen en gaan van verantwoordelijken in de regering wijst op vergevorderde sleet op het Amerikaans staatsbestel. Elites leveren geen slag als alles op rolletjes loopt, zij doen dat als de regeringsmachine dreigt vast te lopen. Als een team de controle over een situatie dreigt te verliezen is het ieder voor zich, en God voor ons allen.

Amerika is vrijwel onophoudelijk in oorlog: sinds zijn stichting in 1776 maar liefst 214 van zijn 235 kalenderjaren. Het Amerikaanse leger blijkt er steeds in te slagen grote hoeveelheden mensen te doden, veelal burgers, maar te falen als het gaat om een politieke agenda door te drukken. Washington doet niet aan zelfreflectie, analyseert zijn daden niet, leert niet van zijn fouten. De Checks and Balances falen nu de Senaat en het Huis van Afgevaardigden de regering onvoldoende controleren. Enkel dankzij zijn gigantische kernwapenarsenaal kan de VS nog de schijn van grootmacht hoog houden.

De Amerikaanse handelsoorlog

De Amerikaanse handelsoorlog met bondgenoten is overwegend symbolisch en vooral bedoeld voor binnenlandse consumptie. Maar het handelsconflict met China is echt en wordt hard gespeeld. De VS ziet in China een gevaarlijke rivaal. China kan Amerikaanse technologie niet enkel commercieel maar ook militair inzetten. Denk aan artificiële intelligentie, 5G draadloos internet en cyberveiligheid, zaken die een nieuwe industriële revolutie teweegbrengen, voor economische groei in de komende decennia zorgen en bepalen welke mogendheid de wereld gaat domineren.

China moet dus geen Amerikaanse technologie in handen krijgen. Chinese smartphones en computers vormen een bedreiging voor de Amerikaanse veiligheid omdat de VS daar niet op kan spioneren. Om elk land te kunnen dikteren hoe het zich moet gedragen moet de VS spyware in IT-materiaal kunnen installeren. Denk aan het afluisteren van bondskanselier Angela Merkel om te kunnen controleren of de Duitsers wel deden wat de VS hen had bevolen.

Volgens de Amerikaanse econoom Michael Hudson gaat het niet meer om een handelsoorlog, maar om een nieuwe Koude Oorlog. De Amerikaanse eisen hebben meer te maken met monopoly rents, vergoedingen die men op grond van octrooien of auteursrechten kan opeisen, dan met eigendomsrechten. Volgens de klassieke econoom Adam Smith komt de eis tot monopoly rents neer op afpersing. Technologie moet universeel beschikbaar zijn. Wie op basis van die technologie onafhankelijk een product op de markt zet tegen de laagste kostprijs is de meest efficiënte aanbieder ter wereld en heeft het met dat product voor het zeggen.

Vreemd genoeg treffen de heffingen hoofdzakelijk Amerikaanse firma’s zoals Apple die hun producten in China maken en vervolgens exporteren naar de Amerikaanse moederfirma. Het gevolg van een Amerikaanse heffing van 25% is dat de moederfirma’s hun Chinese vestigingen 25% duurder uit zijn. De VS schiet dus voor een stuk in eigen voet. De lopende onderhandelingen zullen wel tot overeenstemming leiden. Partijen kunnen zich economisch een aanslepende handelsoorlog waarin ook de rest van de wereld in de klappen deelt niet veroorloven.

De status van de VS als supermogendheid

In de 20e eeuw kon de VS uitgroeien tot supermogendheid. Het land ligt veilig tussen de oceanen, ver van het strijdgewoel in de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Terwijl de infrastructuur en economie van zijn belangrijkste tegenstrevers werd vernietigd bleef de VS intact zodat het land zijn gigantische industriële apparaat kon inzetten om de wereldmarkt te bevoorraden met goederen die enkel de VS produceerde. Ondanks die voorsprong vond de VS het nodig het ene na het andere weerloze land aan te pakken en te onderwerpen aan de eisen van Uncle Sam.

Met de globalisering verdween ook het grootste deel van het Amerikaanse industriële apparaat. Maar dankzij de Neocons bleef de VS verwikkeld in conflicten met de meeste landen die er maar toe doen. De bizarre kamikaze-onderwerping van de VS aan Israel heeft er nu toe geleid dat de VS zijn invloed in het olierijke Midden-Oosten aan het verliezen is. Door te pogen Rusland en China onder het juk te krijgen zijn de Neocons erin geslaagd opkomende wereldmachten in elkaars armen te drijven. Zo isoleerde de VS zich ook van het Chinese Belt and Road Initiative gericht op Euraziatische landen.

De vooruitzichten voor de VS zijn niet rooskleurig. Tenzij het land het roer omgooit en afstapt van de heilloze russofobie is een militaire confrontatie onvermijdelijk. De NAVO heeft Rusland maximaal teruggedrongen. Reken erop dat Rusland stevig terugslaat als het tegen alle afspraken in in Syrië wordt aangevallen. Bij één bijna-incident waren gevechtsklare Russiche MiG-31K’s, uitgerust met Kinzhal raketten, al opgestegen. Hoe meer van dit soort bijna-incidenten niet escaleren, hoe meer de Neocons zullen proberen een zwaarder incident uit te lokken. Het credo blijft: ‘Assad must go’.

Vandaag is Israel de laatste openlijk racistische staat ter wereld. De Israelische leiders zijn boosaardig, immoreel en gestoord, daar zijn de meeste waarnemers het wel over eens. Maar de Israeli’s zijn ook buitengewoon roekeloos. Zij kunnen zich dat veroorloven omdat zij elke Amerikaanse politicus in hun zak hebben. Wat zij ook uithalen, de VS zal ze altijd hun wandaden toedekken, denk aan de Israelische aanval op de USS Liberty. In zo’n omgekeerde wereld is de VS niet echt een supermogendheid, zelfs niet soeverein. Van buitenlandse inmenging gesproken.

In Latijns Amerika is de VS er steeds in geslaagd niet-volgzame politieke leiders omver te werpen, maar niet om van deze landen duurzaam welvarende staten te maken. Verbazend genoeg is het de VS niet gelukt om Venezuela aan zich te onderwerpen. De regering-Maduro, die had af te rekenen met forse ondermijnende activiteiten van de VS en ook eigen fouten, doet zijn uiterste best om van koers te veranderen en Venezuela soeverein en onafhankelijk van Amerika te houden. Amerika mag dan veel Latijns Amerikaanse leiders aan zich gebonden hebben, de grote meerderheid van de bevolking moet niets hebben van de Yankees.

In Azië biedt China elke Amerikaanse “kolonie” een alternatieve toekomst, een optie die steeds interessanter wordt nu het Chinese succesvolle Wirtschaftswunder exponentieel aan macht wint. Blijkbaar verliest de gebruikelijke mix van arrogantie, overmoed en onkunde die de Angelsaksische landen toelieten Azië te overheersen aan macht, en is Azië toe aan alternatieven. De VS heeft tegen de groeiende Chinese invloed in Azië niets fundamenteels in te brengen, tenzij militair, maar dan met gigantische risico’s.

Per saldo slaagt de VS er niet meer in duurzaam zijn wil op te leggen aan landen die traditioneel te boek stonden als bondgenoten. Nu Duitsland blijkbaar het NordStream2-project met Rusland ondanks alle Amerikaanse tegenwerking en dreigementen doorzet zien we voor het eerst niet enkel hoe een EU-leider een Amerikaanse president laten aanvoelen dat hij kan ophoepelen, maar ook dat de VS duidelijk niet meer in staat is partnerlanden interessante projecten voor te leggen. Make America Great Again mag dan een deel van het Amerikaanse electoraat aanspreken, het heeft de rest van de wereld niets te bieden.

Naar een nieuwe wereldorde?

In een recente voordracht in Brussel zette de Amerikaanse buitenlandminister Mike Pompeo uiteen hoe zijn regering de nieuwe wereldorde ziet. In essentie: “Onze soevereiniteit herbevestigen en de liberale internationale orde hervormen. Onze vrienden moeten ons helpen en ook hun soevereiniteit laten gelden.” Voor niet-bevriende landen geldt: “Landen moeten getrouw hun verplichtingen jegens hun burgers nakomen en bekijken of de huidige internationale orde optimaal ten goede komt aan de bevolking. Is dat niet het geval, dan moeten wij zien hoe we dat kunnen rechtzetten”.

De VS zou dus de plicht hebben in te grijpen in landen wier buitenlands en binnenlands beleid hem niet aanstaat. De VS en zijn “vrienden” zijn dus soeverein, landen die voor de VS buizen zijn niet soeverein. De arrogante houding waarin de VS de grote geopolitieke baas is en tegelijk de rol van rechter en strafuitvoerder speelt is niet nieuw. Bush Sr. zei in zijn State of the Union van 1991 al (vrij vertaald):

Dit is aanleiding om de uitgestippelde nieuwe wereldorde te realiseren, waar bruutheid niet loont en agressie stuit op collectief verzet. Een wereldbeeld waarin de VS een groot aandeel in het leiderschap heeft. Enkel de VS heeft de morele status en de middelen om dit waar te maken. Wij als enige natie ter wereld kunnen deze vredeskrachten mobiliseren.”

Geen woord over de veiligheid van de VS zelf of het welzijn en voorspoed van zijn bevolking. Alles draait om Amerikaans leiderschap dat automatisch zou leiden tot vrede, veiligheid, vrijheid en de rechtsstaat. Het jargon klinkt mooi, maar is hol. Denk maar hoe het er in de NAVO aan toegaat. Er wordt democratisch overlegd, tot de VS beslist. NAVO-bondgenoten hebben minder te vertellen dan de leden van het Warschaupact destijds. Het verleden leert dat voor deze club het doel de middelen heiligt, denk aan de honderdduizenden doden in de Balkan, het Midden-Oosten, Afghanistan, en de druk op Iran, Rusland en China, alles ondersteund door ‘denktanks’ en verkondigd door medeplichtige media.

Het aantreden van Trump gaf hoop op een doorbraak in het door de Neocons zo vurig aanbeden Amerikaanse interventionisme. Hij zou de banden met Rusland aanhalen en de troepen uit de brandhaarden terugtrekken. Hij had kritiek op de NAVO. Vergeet het maar. De wurggreep van het establishment, de ‘deep state’ lost niet. De “America Last Express” ratelt onverstoorbaar door, de catastrofe tegemoet.

Hoe grootmacht Amerika zijn dominante positie probeert te vrijwaren

De VS ziet China als zijn gevaarlijkste tegenstander in de strijd om het behoud van zijn wereldhegemonie. Om zijn dominante positie veilig te stellen is het volop bezig met de militaire omsingeling van China, gericht op de controle over de rijke energie- en mineraalbronnen in het Midden-Oosten en Azië. Aankomende en bestaande kernmogendheden als Iran en Noord-Korea staan haaks op de ambities van de VS en worden dus afgedreigd. De geschiedenis leert echter dat militaire dominantie zich niet langer vertaalt in politiek voordeel. De VS moet “soft power” ontwikkelen en zich opmaken voor een multipolaire wereld.

In het geopolitieke landschap van vandaag ziet de VS in China zijn enige echte rivaal. Het vreest op termijn door dat land te worden overvleugeld. Niet op militair, maar op economisch vlak. Olie speelde een belangrijke rol in de oorlog in Irak en waardevolle mineralen in die in Afghanistan. Zaken waar de VS de controle over wil houden. Opkomende economische wereldmacht China moet de tweede viool blijven spelen. Waarbij de VS rekent op zijn militaire dominantie. In dat kader paste de opzegging in 2002 van het Anti-Ballistic Missile (ABM) verdrag. Het Amerikaanse antirakettenschild is niet bedoeld tegen Iran of Noord-Korea, maar tegen China. Na ABM zal Amerika zich ook uit het Ruimteverdrag van 1967 moeten terugtrekken om het rakettenschild operationeel te kunnen maken. China ziet in Amerikaanse ruimtewapens een bedreiging voor zijn nucleaire afschrikking. Nu de VS in de Geneefse Ontwapeningsconferentie elke onderhandeling op dit terrein blokkeert laat China weten niet passief te blijven toezien hoe de VS zijn hegemoniale positie vergroot.

Om zijn werelddominantie te behouden voelt de VS zich genoopt zijn bewapening verder uit te bouwen. Het onderkent dat het zijn economische wereldpositie aan China zal moeten laten. De handelsbalans blijft zeer negatief. Intussen heeft Japan in China economisch een enorme voet aan de grond gekregen. Uiteindelijk zal Japan daarom voor China kiezen. De toekomst van Japan ligt in Azië, o.a. in Siberië. In tegenstelling tot China heeft Japan de middelen om dat gebied economisch te ontwikkelen. Met de groei van een binnenlandse markt in China zal Japan zich ook meer en meer uit de westerse markten terugtrekken. De eerste tekenen van een zelfbewuster Japan werden duidelijk met het aantreden van de nieuwe Japanse regering Hatoyama. De VS heeft meer dan 700 militaire bases in het buitenland. Alleen de 90 bases in Japan worden gefinancierd door Japan. Het Japanse eiland Okinawa herbergt 35 VS bases. Toen premier Hatoyama één van die bases wilde sluiten brak in de VS bijna paniek uit. Iets wat veel zegt over de zorgen die de VS zich in het Obama tijdperk maakt.

Begin dit jaar verslechterde de relatie VS-China sterk door de verkoop van hoogtechnologische wapens aan Taiwan, waaronder 200 Patriot raketten. De kop “U.S. Arms for Taiwan Send Beijing a Message” in de New York Times was veelzeggend. China reageerde met het opschorten van de militaire banden met de VS, wat tot vandaag kwaad bloed zet. Defensieminister Robert Gates annuleerde een bezoek aan Beijing, waarna zowel het Witte Huis als het Pentagon een serie ondubbelzinnige boodschappen naar China stuurden. De VS zocht al eerder de confrontatie met China. Zo liet buitenlandminister Hillary Clinton vlak na haar aantreden weten: “De regering Obama werkt aan verbetering van de relatie met een aantal Latijns Amerikaanse landen als antwoord op de toenemende invloed op het Westelijk Halfrond van Iran, China en Rusland”. De spanning nam nog toe toen de VS drie van zijn modernste onderzeeërs liet aanmeren in Zuid-Korea, de Filippijnen en Diego Garcia, als sluitstuk op de verhuizing van 60% van zijn 53 aanvalsonderzeeërs naar de Stille Oceaan. Voor China een sinds de Koude Oorlog ongeëvenaarde machtsvertoning die grenst aan belegering van China en een teken dat de VS vastbesloten is zijn militaire dominantie in Azië te handhaven.

Vandaag omsingelt de VS China via overeenkomsten met Kazakstan, Kirgizië, Tajikistan, Afghanistan, Pakistan, Mongolië en Taiwan. De oorlog in Afghanistan gaat zijn 10e jaar in zonder enig teken dat de Westerse militaire aanwezigheid uit China’s achtertuin vertrekt. De VS blijft genesteld in Japan en Zuid-Korea, is terug in de Filippijnen en sluit militaire overeenkomsten met bijna alle landen in Zuidoost-Azië, incl. India. Het heeft 60% van zijn Tomahawk kruisraketten op de 7e Vloot in wateren die China tot zijn invloedssfeer rekent. En de VS greep de ondergang van de Zuid-Koreaanse onderzeebootjager Cheonan direct aan om de druk nog verder op te voeren. China moest zich harder opstellen rond de kwestie van de Noord-Koreaanse kernwapens. Wat in de pers werd omschreven als “berichten” heette vroeger kanonneerbootdiplomatie. Geen land, coalitie of internationale organisatie heeft ooit het recht opgeëist de wereld op te delen in operationele militaire zones. Maar de VS doet dat. Van de 6 zones is de Pacific Command, die al bij het begin van de Koude Oorlog werd ingesteld, de grootste: de zone beslaat 50% van de wereld, 36 landen, 60% van de wereldbevolking, en een VS krijgsmacht van 300.000 man, nog versterkt door de verdragen met Australië, Japan, Nieuw Zeeland, de Filippijnen en Zuid Korea.

Rond het incident met de Cheonan bevestigde intussen ook de NAVO zijn steun: “De alliantie streeft naar een nauwere samenwerking met Zuid-Korea en ijvert voor een Veiligheidsraadsuitspraak die het NAVO-standpunt weerspiegelt”. Het feit dat de VS het Cheonan incident aangrijpt om Noord-Korea onder druk te zetten is tekenend voor de onzekerheid van de VS binnen het veranderende geopolitieke landschap. Maar de conclusie dat de ramp werd veroorzaakt door een Noord-Koreaanse torpedo wordt betwist. Het onderzoek werd uitgevoerd door Zuid-Korea, de VS, Australië, het VK en Zweden (Noord-Korea en China werden geweerd), maar door de experts niet ondertekend. De Zuid-Koreaanse bevolking stelt zich vragen: waarom detecteerde de Cheonan geen Noord-Koreaanse onderzeeër, waarom mochten de 58 overlevenden geen verklaring afleggen, is er geen verband met de recente verkiezingen? Uit Russisch onderzoek blijkt dat zich in de wijde omgeving van de Cheonan geen Noord-Koreaanse onderzeeërs ophielden, het schip over de zeebodem had geschuurd, visnetten rond de schroef had gekregen en waarschijnlijk door een zeemijn onderging. De gretigheid waarmee de VS dit incident aangrijpt om Noord-Korea onder druk te zetten doet denken aan de oorlogsretoriek destijds aan Irak en thans aan Iran. De VS duldt geen kernwapenmogendheid in het Midden-Oosten naast bondgenoot Israel, noch op het Koreaanse schiereiland.

De Westerse manier van oorlogvoeren lijkt achterhaald. Hoe vernietigend de wapensystemen ook worden, ze leveren geen overwinning op. Slechts twee landen hebben dat nog niet begrepen: de VS en Israel. Die blijven geloven in militaire superioriteit. In hun politieke taal is “vrede” een codewoord voor “permanente onderwerping van de tegenstander”. Militaire dominantie vertaalt zich niet meer in concreet politiek voordeel. Dwang lokt verzet uit. Verzetsbewegingen laten zich niet intimideren, zelfbewuste landen beschermen zich met kernwapens tegen aanvallen met conventionele wapens. De term “overwinning” is vandaag een hersenschim. De toekomst is aan “soft power”. Twintig jaar geleden vroeg een knorrige Madeleine Albright: “Vanwaar deze superieure militaire macht als we die niet kunnen inzetten?”. Vandaag moet het Westen zich afvragen wat het nut is van het voortdurend gebruik van superieure militaire macht als dat gewoon niet werkt. Het feit dat het deze vraag uit de weg gaat duidt op de corruptie en hypocrisie van de politieke klasse.

Bronnen
Yvan Vanden Berghe: “De oorlog tegen Irak: uit angst voor China”
Kees Homan: “De vierde dimensie.”
Caroline de Gruyter: “Voorstel voor verdrag tegen ruimtewapens”
John Feffer: “Can Japan Say No to Washington?”
Rick Rozoff: “The Drums of War? Pentagon Provokes New Crisis With China”
De Volkskrant: “False Flag Operation : Incident Cheonan”
Interview van Susan Osman met Yoichi Shimatsu en Chung Kiyul op 14 juni 2010
Alexander Vorontsov, Oleg Revenko : “War Pretext Incident? The Sinking of the South Korean Corvette in the Yellow Sea. Was the Evidence Forged?”
The Hankyoreh: “Russian Navy Expert Team’s analysis on the Cheonan incident”
Andrew Bacevich: “The End of (Military) History? The US, Israel, and the Failure of the Western Way of War”

God bless America

De VS blijft militair oppermachtig, maar krijgt steeds minder gedaan. Het verliest invloed door onbekwaam diplomatiek optreden en militarisme. Internationaal lijkt niemand de kar te trekken. Een herrijzing van het Amerikaans leiderschap is mogelijk, maar weinig waarschijnlijk.

Dat zei voormalig VS ambassadeur in Saudi Arabië Chas Freeman in een vlammende toespraak voor gepensioneerde medewerkers van Buitenlandse Zaken in Arlington. Volgens Freeman moet de Amerikaanse diplomatie dringend worden gereorganiseerd. Er moet een realistisch beeld van het buitenland ontstaan. Het beleid moet gericht zijn op onze nationale belangen, niet op individuele. De diplomatieke dienst moet door professionals worden bemand, Washington moet investeren in kwaliteit, aldus Freeman. Freeman meent dat het verlies aan standing van de VS begon na de Koude Oorlog. In Amerika dacht men dat het Westen had gezegevierd door de militaire macht en het ideologische blufpoker van Reagan. Men vergat de stille diplomatie en de bondgenootschappen. Nu militaire macht in de Koude Oorlog had geleid tot de “overwinning” moet die toch in stand worden gehouden, zo dachten velen. Een idee dat het militair-industriële complex graag hoorde. Zo werd het behoud van militaire wereldhegemonie de doelstelling. En het lukte: de defensie-uitgaven stegen, ondanks het verdwijnen van de Sovjetdreiging.

https://geopolitiekincontext.files.wordpress.com/2010/04/ec154-afghanistanenregio.jpg

De defensie-uitgaven van de VS bedragen $1,2 biljoen, 8% van het BNP. Daarvan is 60% ingeschreven op de defensiebegroting. Naar buiten toe spreekt men over “slechts” $685 miljard (4,6% van het BNP). Daarmee zijn de militaire uitgaven van VS groter dan die van de rest van de wereld bij elkaar. Niemand betwist deze gigantische bestedingen. Die militaire macht moet dus gebruikt worden om Amerikaanse waarden op te leggen. Dat is althans de neoconservatieve theorie. Vandaar Operation Iraqi Freedom en de oorlog in Afghanistan. De VS ziet niet in dat gewapende bekering alleen maar meer vijanden oplevert. De diplomatie volgt een voorspelbaar patroon: eerst verbale agressie en CIA optreden. Als sancties zoals steeds falen is het de beurt aan bommenwerpers en tanks. En zo verliest de VS zijn hegemonie en winnen andere landen aan invloed. En toch blijft de VS de enige macht die wereldwijd militair kan ingrijpen, veilige haven voor investeerders, de belangrijkste reservemunt en veruit de grootste economie en afzetmarkt. Nog altijd niet geëvenaard, maar het verval komt van binnenuit, net als het verlies van het zelfvertrouwen. Het Congres is corrupt, wijdt zich vooral aan douceurtjes namens “speciale belangen”.

Het buitenlandse beleid van de VS is gemilitariseerd. Het land wordt rampzalig geleid door de politiek en heeft tientallen jaren te weinig geïnvesteerd in het overheidsapparaat. Het heeft dilettanten in de buitenlandse dienst die niet in de schaduw kunnen staan van hun buitenlandse collega’s. Op de moeilijkste ambassadeursposten worden geen geschoolde diplomaten benoemd maar gepensioneerde legerofficieren, de militarisering van de diplomatie ten voeten uit. Onderzoek leert dat het buiten-land veel Amerikanen weinig zegt. Het nieuws wordt dus gefilterd, wat de blinde vlekken en stereo-tiepen versterkt. Men stelt geen vragen bij de Amerikaanse vraag naar drugs, de wapenverkopen aan Mexicaanse drugbendes, de subsidies aan Israel, de bezetting van Moslimlanden die de vijandig-heid jegens de VS alleen maar aanwakkert. De afwezigheid van Amerikaans leiderschap baart opzien: de precaire toestand van de dollar, het doodgelopen vredesproces in het Midden Oosten, het tanende respect voor internationaal recht. Ook het verlies aan nationaal zelf-vertrouwen is een probleem. Pessimisme, partijrancune en cynisme zijn troef. Ondertussen steekt China de VS monetair de loef af. Na het mislukken van Doha worden bilateraal en regionaal handelsakkoorden afgesloten, langs de VS om. Het buitenland vaardigt arrestatie-bevelen uit tegen Amerikaanse functionarissen wegens schendingen van het internationaal recht nu de VS verzuimt om dat zelf te doen.

Sinds het einde van de Koude Oorlog is Amerika verslaafd aan militaire macht. Maar dat werkt niet in de 21e eeuw. John Maynard Keynes zei het al: “Het probleem is niet om nieuwe ideeën te ontwikkelen, maar om van oude af te raken”. Om vrijheid en welvaart in stand te houden moet Amerika zijn waarden herontdekken, het bestuur hervormen en de militaristische benadering van internationale vraagstukken heroverwegen. Amerika kan zichzelf nog altijd vernieuwen. Het is nog niet te laat zich een nieuwe rol aan te meten in het centrum van wereldaangelegenheden. Maar dan moet het dringend in gang schieten. Tot hier een samenvatting van de toespraak van Freeman.

Ambassadeur Chas Freeman volgde Latijns Amerikaanse studies in Mexico. Hij heeft een diploma Chinees van de Foreign Service Institute field school in Taiwan, een BA van Yale en is JD van Harvard Law School. Zijn professionele loopbaan is indrukwekkend: Assistant Secretary of Defense for International Security Affairs (1993-94). Ambassadeur in Saudi Arabië (1989-92). Deputy Assistant Secretary of State for African Affairs (1986-89) tijdens de historische VS bemiddeling tussen Namibië en Zuid Afrika en rond de terugtrekking van Cubaanse troepen uit Angola. Deputy Chief of Mission en Chargé d’Affaires bij de ambassades in Bangkok (1984-1986) en Beijing (1981-1984). Director for Chinese Affairs op Buitenlandse Zaken (1979-1981). Tolk tijdens Nixon’s baanbrekende bezoek aan China in 1972. Sinds 1995 bestuursvoorzitter van Projects International Inc., een firma in internationale joint ventures en acquisities.

Freeman werd recent op de korrel genomen door de Israel Lobby. Door Admiraal Dennis Blair gevraagd als voorzitter van de National Intelligence Council, liet hij in een persbericht weten zijn aanvaarding in te trekken. Hij zegt daar o.a. het volgende over: “Het spervuur aan lasterlijke verdraaiingen over mijn loopbaan, de pogingen om mij te besmeuren en mijn geloofwaardigheid onderuit te halen zullen na mijn aantreden niet stoppen. Een machtige lobby is vastbesloten om elke afwijkende mening in de kiem te smoren. Amerika mag geen inzicht krijgen in het gebeuren in het Midden Oosten. De tactiek van de Israel Lobby tart elke notie van eer en fatsoen. Karaktermoord, zaken uit hun context halen, doelbewuste verdraaiing van de stukken, het verkondigen van onwaarheden en een volstrekt negeren van de waarheid zijn daar onderdeel van. Controle over het besluitvormingsproces door het verwerpen van de benoeming van kritische mensen, dat beoogt de Lobby”. “For the record”, zo vervolgt Freeman, “ik heb nooit geld gevraagd of aanvaard van – of opgetreden namens – een buitenlandse regering. Ik heb nooit een Amerikaanse overheidsinstelling bewerkt. Nu ik terugkeer naar de privé zal ik mij blijven uitspreken over zaken die mij en andere Amerikanen aangaan”.