Anti-Russia war fever spreads on Capitol Hill

WASHINGTON, May 15, 2019 — The 38th Annual National Peace Officers’ Memorial Service was held today on the West Front of the U.S. Capitol to honor 158 law enforcement officers killed in the line of duty in 2018. The families of two deputy U.S. marshals — Chase White, killed Nov. 29 in Arizona, and Chris Hill, killed Jan. 18 in Pennsylvania — were in attendance to place red carnations in the memorial wreath and receive medals in honor of their lost family members. President Donald Trump gave the keynote address. In attendance were House Speaker Nancy Pelosi, House Majority Leader Steny Hoyer, U.S. Attorney General William Barr and heads of federal law enforcement agencies, including U.S. Marshals Director Donald Washington. Photo by: Shane T. McCoy/U.S. Marshals (Wikimedia Commons)


By Patrick Martin

Groups of congressional Republicans and Democrats have visited the White House over the past two days for briefings on allegations that the Russian military intelligence agency GRU offered bounties to Taliban fighters who killed American soldiers in Afghanistan.

They have emerged bristling with demands for retaliation, with one Republican senator declaring, “I want to hear their plan for Taliban and GRU agents in body bags”—in other words, for military action by the United States against Russia, possessor of the world’s second largest stockpile of nuclear weapons.

The “Russian bounties” campaign is a fabrication by the US military-intelligence apparatus and its preferred mouthpiece, the New York Times, which signaled the kickoff of the current campaign with a front-page article Saturday that provided no evidence either of bounties paid or American soldiers killed, only reiterating endlessly that “intelligence officials” believed that Russia had carried out such an operation.

Four days into the affair, there has still been no evidence produced. Not a single witness to the offering, payment or receipt of a “bounty” has been cited. Not a single one of the 31 US military deaths in Afghanistan in 2019 and 2020 has been credibly linked to alleged Russian payments.

The Associated Press carried a report Monday that “Officials are focused in particular” on the death of three Marines, killed when a car bomb exploded outside of Bagram Air Base in April 2019, but did not explain what reason there was for investigating that particular incident.

The same article asserted that captured Taliban fighters had told interrogators about the alleged bounties, claiming, “Officials with knowledge of the matter told the AP that Taliban operatives from opposite ends of the country and from separate tribes offered similar accounts.” But the article continued: “The officials would not name the specific groups or give specific locations in Afghanistan or time frames for when they were detained.”

Aside from the absence of proof, there is a complete absence of motive. Why would the Russian government want to kill a handful of American soldiers in Afghanistan? What purpose would that serve, in terms of Russian foreign policy? Why would they pay fighters of the Taliban, long branded as terrorists by Moscow? Why would fighters in the Taliban, a group whose origins lie in the Islamic fundamentalist guerrilla groups that fought Soviet troops in the 1980s, serve as Moscow’s mercenaries? And why, given that they have fought American imperialism to a stalemate in nearly 20 years of war, suffering massive casualties in the process, would Taliban fighters need a monetary incentive to kill American soldiers?

None of these questions is even raised in the American corporate media, which reproduces the allegations of the US intelligence agencies as though they were unchallengeable truths, no matter how stupid, uncorroborated and self-contradictory.

For official Washington, the “Russian bounties” campaign is merely the latest chapter in the political warfare that has raged for the past four years, since the FBI and CIA began investigating alleged ties between the presidential campaign of Donald Trump and the Russian government.

The Democratic Party has consistently lined up with the sections of the military-intelligence apparatus that have viewed Trump as too soft on Russia and too inclined to abandon longstanding US interventions in the Middle East and Central Asia, from Afghanistan to Syria.

Frightened by the vast popular hostility directed against Trump’s attacks on democratic rights, his racist diatribes against immigrants and minorities, and his subordination of all government policy to the needs of Wall Street and big business, the Democrats have sought to divert all opposition to Trump behind a right-wing campaign to brand him as a stooge of Russian President Vladimir Putin, and create a political constituency for US military confrontation with Russia that could lead to nuclear war.

This was the content of the Mueller investigation into alleged Russian intervention in the 2016 elections, conducted for some two and a half years. This was followed by the campaign over Trump’s withholding of military aid to Ukraine while demanding an investigation into the business activities of Hunter Biden, the son of the presumptive Democratic presidential nominee, which led to Trump’s impeachment and Senate trial.

The congressional Democrats and the Biden campaign have seized on the supposed expose by the New York Times as another opportunity to revive the anti-Russia hysteria and wage an election campaign centered on portraying Trump as an agent of Putin—a virtual rerun of the 2016 campaign by Hillary Clinton that ended with Trump winning a surprise victory in the Electoral College.

This would have two major purposes: enabling Biden to avoid addressing the massive social crisis demonstrated in the mounting COVID-19 death toll and the accompanying economic slump; and conditioning the American people to regard Russia with suspicion and hostility, in order to prepare the political climate for war.

The Democrats and their media allies have sought to focus attention, not on any evidence of Russian payment of bounties—the less said about that “big lie” the better, as far as the CIA is concerned—but on claims that Trump failed to respond aggressively enough, or was too indolent even to notice when the intelligence agencies first raised the issue (in February 2020 by one account, a year earlier in other reports).

House Speaker Nancy Pelosi, the top Democrat in Washington, reiterated her “all roads lead to Russia” critique of Trump in an interview with CNN on Monday morning. “It seems clear that the intelligence is real,” she said. “The question is whether the President was briefed. If he was not briefed, why would he not be briefed? Were they afraid to approach him on the subject of Russia?” She speculated that the CIA did not tell Trump about the bounties for fear he would tell Putin.

Among the group of ten Democrats who visited the White House Tuesday morning were two freshmen representatives, newly elected in 2018, who would normally not have been considered for such a high-level mission. But these two, Elissa Slotkin of Michigan and Abigail Spanberger of Virginia, are both former CIA officers, and thus personify the ever-closer alignment between the Democratic Party and the intelligence agencies.

Another member of the “CIA Democrats,” the group of nearly a dozen who entered Congress in 2018 from military-intelligence backgrounds, Representative Max Rose of New York, a former combat commander in Afghanistan, said, “It’s sickening that American soldiers have been killed as a result of Russian bounties on their heads, and the Commander in Chief didn’t do a thing to stop it.”

Former Vice President Joe Biden, the presumptive Democratic presidential nominee, used similar language at a press conference that followed his speech on coronavirus in Wilmington, Delaware. In response to media questions, he described Trump’s response to the alleged Russian bounties as “dereliction of duty,” using the same phrase three separate times, in an effort to play up Trump’s deficiencies as “commander-in-chief.”

Some Republicans joined in the anti-Russia chorus, albeit without criticizing Trump’s response. This included Senator Ben Sasse of Nebraska, who made the comment about “Taliban and GRU body bags,” calling that a necessary “proportional response” to the alleged Russian action.

Senator Todd Young of Indiana, a former Marine intelligence officer, said the alleged Russian operation “deserves a strong and immediate response from our government.” He called for Senate hearings and for Trump to rescind any invitation for Russia to rejoin the Group of Seven, the grouping of the major industrialized nations, and for personal financial sanctions on Putin.

The only reluctance to enlist in the anti-Russia campaign came from the Pentagon, whose spokesman said late Monday there was “no corroborating evidence to validate the recent allegations found in open-source reports.” The National Security Agency, which monitors all telecommunications in the Afghanistan region, reportedly told CBS News that the claim of Russian bounty-hunting “does not match well-established and verifiable Taliban and Haqqani practices” and lacks “sufficient reporting to corroborate any links.”

But for the bulk of the intelligence establishment, the conventional wisdom was expressed in a commentary in the Washington Post by David Ignatius, a columnist who is a frequent conduit for the national-security establishment. While admitting “there’s a lot we still don’t know about the Russian bounties in Afghanistan”—the understatement of the week—he concluded: “Trump is an obstacle to good policy. Either people don’t tell him the truth, or he doesn’t want to hear it. Whichever way, he’s defaulting on his most basic responsibility as commander in chief.”

In other words, Trump should be removed, as the Democrats have been arguing for years, not because of his right-wing policies and aspirations to establish an authoritarian regime, but because he is too unreliable in his role as the principal defender of the interests of American imperialism all over the world.

This article appeared on World Socialist Web Site (WSWS) on 1 July 2020, and was republished with permission.

De destructieve cocktail Trump-Netanyahu: blind voor de realiteit

President Donald J. Trump delivers remarks with Israeli Prime Minister Benjamin Netanyahu Tuesday, Jan. 28, 2020, in the East Room of the White House to unveil details of the Trump administration’s Middle East Peace Plan. (Official White House Photo by Shealah Craighead)


Na twee mislukte afzettingspogingen blaakt Trump van zelfvertrouwen. In zijn State of the Union moeten kleurlingen, moslims en vreemdelingen het ontgelden, en associeert hij Palestijnen met terrorisme. Voor buitenlandminister Pompeo is “de Heer aan het werk” als Trump “het Joodse volk redt”. Israël staat op winst, maar niet voor eeuwig.

In een historische zitting op 5 februari sprak de door Republikeinen gedomineerde Senaat de Amerikaanse president Donald Trump vrij van beschuldigingen in verband met zijn bemoeienis met Oekraïne. Eerder, op 18 december 2019, had het Huis van Afgevaardigden, waar Democraten de meerderheid hebben, zijn afzetting wel goedgekeurd. Vorig jaar had de president ook het Mueller-onderzoek overleefd naar Russische bemoeienis met de Amerikaanse verkiezingen, in een één-tweetje tussen Trumps campagneteam en de entourage van de Russische president Poetin. De twee overwinningen hebben Trumps positie enorm versterkt, en daarmee zijn herverkiezingskansen.

Op 4 februari, toen het vaststond dat hij in de Senaat zou worden vrijgesproken, hield Trump zijn State of the Union-toespraak in het Congres. Aan de vooravond van zijn mogelijke herverkiezing kreeg zijn gehoor vooral campagnetaal voorgeschoteld. “Onze vijanden zijn verjaagd, onze welvaart neemt toe, we gaan een veelbelovende toekomst tegemoet”, aldus Trump. Maar gegeven de zichtbare verdeeldheid in het Congres kan men eerder spreken van een State of the Disunion. En qua buitenlandse politiek was het meer van hetzelfde: machtsuitoefening, inzet van het leger, en imperialisme. In de visie van Trump maakt overheersing met de dreiging van geweld Amerika great again.

Trumps kiezerspubliek gaat voor

De president mikte vooral op zijn kiezerspubliek: blanke christelijke republikeinen. Na zichzelf in de bloemetjes te hebben gezet over werkgelegenheid, aandelenmarkt, onderwijs en handelsakkoorden, voerde hij een toneelstukje op om zijn gehoor wijs te maken dat zijn regering niets had tegen mensen van een ander ras. Zo voerde hij een ‘gekleurd’ meisje op die een studiebeurs had gekregen, en een dito veteraan uit het leger die het dankzij zijn Tax Cuts and Jobs Act van drugsverslaafde tot succesvolle zakenman had gebracht. En Raul Ortiz van de grenspolitie werd voor het voetlicht gehaald voor zijn records in het onderscheppen van drugs en mensensmokkelaars.

De boodschap was duidelijk: in een blank land tel je als kleurling mee als je steun geeft aan de criminalisering van je rasgenoten en aan instellingen die geweld op hen loslaten. Trump mag dan aanvoeren dat zijn regering opkomt voor vrijheid van godsdienst, de werkelijkheid is eerder godsdienstvrijheid voor christenen. Het inreisverbod voor mensen uit moslimlanden dat steeds verder wordt uitgebreid, en andere beleidsmaatregelen die moslims viseren, zijn zaken die voor zich spreken. Dit onderdeel in Trumps speech ging dus over christelijke hegemonie, en moslims die voor hem vooral een bedreiging inhouden voor de nationale veiligheid, en niet vallen onder de vrijheid van godsdienst.

Wel heel cynisch waren zijn opmerkingen over de moord op de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Die had volgens Trump als ‘topterrorist’ veel doden op zijn geweten, waaronder sergeant Christopher Hake, wiens familie in het publiek zaten. Veel internationale juristen zien in de standrechtelijke moord op een hoge functionaris van een land waar men niet mee in oorlog is als een grove inbreuk op het internationaal recht. En Trumps boodschap aan de Iraanse bevolking was zonder meer tenenkrommend. Mensen die zuchten onder de verlammende Amerikaanse sancties “kunnen rekenen op een goed herstel daarvan als zij niet te trots of te dwaas zijn om onze hulp te vragen”, aldus de Amerikaanse president.

In een verdedigingsoorlog is bezet gebied verworven

Trump legde een verband tussen de strijd tegen ‘radicaal moslimterrorisme’ en zijn Peace to Prosperity plan in de kwestie-Palestina. De associatie van Palestijnen met terrorisme moet dienen om een Palestijnse afwijzing van zijn plan te kunnen toeschrijven aan hun criminele ingesteldheid. Voor Trump staan alle lichten op groen. Trumps vrijgevigheid aan de Israëlische premier Netanyahu is ongehoord: Jeruzalem Israëls hoofdstad, annexatie van de Syrische Golan en de Palestijnse Jordaanvallei. Van het een komt dan het ander. Een Israëlische topfunctionaris vertrouwde een Haaretz-reporter toe dat je normaal geen eigenaar wordt van bezet gebied, maar blijkbaar wel bij een verdedigingsoorlog.

En zo halen Trump en Netanyahu een kruis over een Palestijnse staat, en elke onderhandeling daarover. Trump heeft elke Amerikaanse financiering stopgezet van de VN-organisatie UNRWA, de belangrijkste werkgever en zorgverlener in de Palestijnse vluchtelingenkampen. Onderzoek door het Internationaal Strafhof naar Israëlische oorlogsmisdaden wordt maximaal tegengewerkt. Voor Trump staat anti-zionisme gelijk aan antisemitisme en wordt dus vervolgd. Voor de Amerikaanse buitenlandminister Pompeo, aanhanger van een zeer conservatieve tak van de evangelische kerk, was Trump mischien voorbestemd om het Joodse volk te redden. “Hier is de Heer aan het werk”, aldus Pompeo.

De Palestijnen hebben weinig te verwachten van de Arabische staten en Europa. Trump-Netanyahu is een destructieve cocktail, blind voor de realiteit. De houdbaarheidsdatum van de Palestijnse Abbas-gerontocratie is vele jaren verstreken. Ooit staan nieuwe Palestijnse leiders op die het tij kunnen keren. Trump en Netanyahu zijn niet bezig met de verovering van het Midden-Oosten, maar creëren wel de omstandigheden voor een volgende oorlog. Israël, dat zich door niets of niemand iets laat gezeggen, is wel de laatste mogendheid die het kwaad dat het aanricht inziet, of beseft dat het aan de basis ligt van vele generaties conflict. Vandaag staat het land op winst, maar niet voor eeuwig.

Staat de VS voor een burgeroorlog?

U.S. President Donald Trump delivers remarks at the United Nations Event on Religious Freedom in New York, New York on September 23, 2019. [State Department photo by Ron Przysucha/ Public Domain]


Het politieke systeem in de VS is door en door verziekt. Trump schopt tegen de Deep State, een kleine elite die het voor het zeggen heeft. Zijn impeachment lost de malaise in de Amerikaanse samenleving niet op, en met Pence als president zijn we nog verder van huis. De weg terug naar we, the people aan zet riskeert geweld van het type Rwanda. De gevolgen zullen wereldwijd worden gevoeld.

In de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2016 stelde het online magazine Salon het imago van het politieke systeem in de VS aan de orde: corrupt, zelfbedienend, onoprecht en met minachting voor de kiezer. Welke van de twee politieke partijen ook aan de macht is, per saldo heeft de Deep State het voor het zeggen: een kleine groep toplieden uit parlement, bedrijfsleven, militair-industrieel complex, Wall Street en Silicon Valley. Dat de Amerikaanse politiek wordt gesmeerd met geld is niet nieuw, denk aan de spoorwegbaronnen uit de 19e eeuw, maar die hadden minder invloed dan de Deep State van vandaag, lieden die hun macht nog zagen toenemen met Citizens United1.

Met het aantreden van de Deep State vervaagt de grens tussen publieke en private sector. Silicon Valley heeft de touwtjes in handen bij de inlichtingendiensten. Veel medewerkers bij de NSA, het National Security Agency en het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, zijn contractors uit de privé, mensen met superieure digitale vaardigheden. Deze lieden beschikken over bevoorrechte kennis en vaardigheden, en gaan voor het grote geld. De Deep State leidt tot grote tegenstellingen in de VS: de enorme kloof tussen rijk en arm, de voortdurende oorlogen, de controlemaatschappij. Het zijn zaken die kunnen leiden tot fascisme onder een populistisch laagje vernis.2

Trump’s impeachment doet niets aan het verval van Amerika

Van meet af aan stond Trump buiten het “normale” establishment. Hij had de verkiezingen niet moeten winnen. Sinds zijn aantreden probeert hij schoon schip te maken. Vandaar de pogingen van de Deep State om hem af te zetten. Maar zijn impeachment doet niets aan het verval van Amerika, de uitgeholde rechtsstaat, de gelegaliseerde omkoping, het agressief optreden van grootbanken, oorlogsindustrie en multinationals, de gekochte verkiezingen, de nauwe controle van de bevolking, het schrikbewind van de paramilitaire politie, de 2,3 miljoen geïnterneerden, de jacht op mensen zonder papieren, de vervuilende fracking, de corporate media, de eindeloze oorlogen, de harde polarisatie.

Vandaag heeft de Deep State genoeg van Trump. Niet omwille van een afzetbaar vergrijp, maar omdat hij dreigt een lid van de elite ten val te brengen. Trump mag dan bij de Oekraïense president hebben aangedrongen op onderzoek naar zijn politieke tegenstander Joe Biden en diens zoon Hunter, en misschien heeft hij daarvoor $400 miljoen militaire steun achter de hand gehouden en geprobeerd berichtgeving hierover te blokkeren, en misschien is dat alles impeachable, dit soort zaken zijn gemeengoed in de politiek, mits het spel niet in volle openbaarheid wordt gespeeld. Trump heeft het onhandig aangepakt, sporen achtergelaten, en riskeert daarmee zijn presidentschap.

Maar Trump laat zich niet zo maar wegsturen. Hij zal proberen het hele verrotte bouwwerk in zijn val mee te sleuren. Hij zal aanzetten tot geweld tegen het democratische leiderschap en de media. Hij zal de zich verraden voelende Amerikaanse blauwe boorden aanspreken, mensen die geen leefbaar inkomen kunnen verwerven, hun leven slijten in vervallen wijken, geen toekomst zien voor hun kinderen en de elites als vijand beschouwen. Trump mag dan incompetent zijn, hij spreekt deze mensen wel aan. Die zijn niet blind voor alles wat op hem is aan te merken, maar hij fungeert als hun middelvinger tegen gladde politici als de Clintons die hen veel ernstiger in de steek hebben gelaten.

Het gemis aan toekomst zet aan tot geweld

Wie Trump afzet moet afrekenen met zijn aanhangers die hun uitlaatklep zien weggenomen. Trump weet dat dit omvangrijke deel van de bevolking goed bewapend is. In Amerika zijn meer dan 300 miljoen vuurwapens in omloop, waarvan 1,5 miljoen semiautomatische wapens militaire stijl waarmee dagelijks schietpartijen gebeuren. De algehele malaise en het gemis aan toekomst zet aan tot geweld, een fenomeen dat verweven is in de Amerikaanse cultuur. Een man als Trump, die vecht voor zijn politieke overleving, is in staat de lont in het kruitvat te steken. Hij zal verstrekkende bevoegdheden eisen en men kan erop rekenen dat zijn aanhang, die hem als cultleider ziet, hem daarin steunt.3

De pogingen om Trump af te zetten kunnen enkel averechts werken. De tegenkrachten worden steeds heftiger. De malaise in de Amerikaanse samenleving heeft een demagoog als Trump gecreëerd. Hoe langer de Amerikanen de echte problemen laten voor wat ze zijn, hoe meer het cultisme toeneemt. Een figuur als Trump in het Witte Huis is het antwoord op de machtsovername van de Deep State. Het is een schreeuw van de kiezer om herstel van de democratische rechtsstaat. Komt dat herstel er niet, dan zullen er nog meer bombrieven ontploffen bij tegenstanders van Trump, en verwordt de VS tot een anarchistische mislukte supermogendheid die de wereld angst inboezemt.

Pence staat voor een extremistische Christelijke theocratie

Impeachment van Trump is niet de oplossing. Wordt hij daadwerkelijk afgezet, dan wordt Vicepresident Mike Pence zijn opvolger en zijn we nog verder van huis. Pence maakt deel uit van een kliek wrede fanatici die ijveren voor een extremistische Christelijke theocratie, lieden die bijvoorbeeld verkondigen dat Jezus het bombarderen van het Midden-Oosten zegent, of het blanke ras liever ziet dan andere rassen. Dat de Amerikaanse “reguliere” protestantse en katholieke kerk deze lieden niet publiek heeft ontmaskerd is een schandaal. Slaagt de Amerikaanse samenleving er niet in de sociale verhoudingen te herstellen, dan kan impeachment enkel het geweld dat het land teistert aanwakkeren.4

Met de gekte rond Russische inmenging in de verkiezingen van 2016 vroegen Amerikaanse media zich af of het land aan de rand stond van een burgeroorlog. Historici van Boston University zagen maart dit jaar aanwijzingen voor politiek geweld, maar niet het geweld van de massa tegen politieke tegenstanders zoals in de burgeroorlog van de jaren 1860.5 Intussen zijn de problemen enkel nog toegenomen. Alle drie machten van de overheid worden in vraag gesteld. Niet enkel politici worden gedemoniseerd, ook hun kiezers. Mensen van beide politieke strekkingen zien hun burgerrechten gefnuikt en kijken naar de ander niet enkel als vijand, maar ook als criminelen.

De totaal verziekte Amerikaanse samenleving kan maar genezen als de Deep State een kopje kleiner wordt gemaakt, en de zeggenschap terug gaat naar we, the people. Binnenlands geweld van het type Rwanda moet te allen prijze worden voorkomen. Maar fundamentele veranderingen in de samenleving gebeuren niet zonder slag of stoot. De gevolgen zullen wereldwijd worden gevoeld.

1 Dit is het arrest van het Hooggerechtshof dat stelt de overheid verkiezingspropaganda door “onafhankelijke” organisaties en bedrijven niet kan verbieden. Op grond van eerdere jurisprudentie rond het “kopen” van verkiezingen mogen zelfs bedrijven onbeperkt donaties aan verkiezingskandidaten doen.
2 Elias Isquith: “Controlled by shadow government: Mike Lofgren reveals how top U.S. officials are at the mercy of the ‘deep state’”, Salon, 6 januari 2016
3 Chris Hedges: “The Problem With Impeachment”, Truthdig, 26 september 2019
4 Impeachmentdebat met John Bonifaz, Chris Hedges, Amy Goodman en Juan González op Democracy Now! op 1 oktober 2019
5 BU Today [een publicatie van Boston University] staff: “BU Historian Answers: Are We Headed for Another Civil War?”, 27 maart 2019

De sterke comeback van Rusland onder Poetin

The Supreme Commander-in-Chief with Acting Governor of St Petersburg Alexander Beglov, left, and Defence Minister Sergei Shoigu after the Main Naval Parade. Photo: Press Office, President of Russia.


Het sterke presidentiële systeem stelde Poetin in staat orde op zaken te stellen. Rusland weigert zich te onderwerpen aan de VS. De anti-Rusland lobby, de sancties en de demonisering van Poetin hebben daar niets aan kunnen veranderen. Poetin zet in op een multipolaire wereld en roept de westerse expansie een halt toe. Poetin kan bogen op een zelfvoorzienend, gediversifieerd Rusland dat zich kan meten met elke industriële grootmacht.

“Amerika heeft maar weinig kijk op Poetin, een fenomeen dat misschien voortvloeit uit verminderde betrokkenheid van de Amerikaanse elite met Rusland, verzwakte taalvaardigheden, en een versleten kijk op de wereld. Men mag kritiek hebben op Poetin, maar zijn presidentschap is wel een succes. Poetin begreep waar het op aankomt: realistische doelstellingen die je ook haalt.” Dat schreef Scott Horton, die voor een beschrijving van de wanorde waarin Boris Jeltsin zijn land had achtergelaten verwees naar Sergei Kovalev: geplunderde industrie, lege schatkist, laag nationaal zelfvertrouwen, radeloze politieke klasse en een cynische bevolking.

Rusland mag dan na de val van de Sovjet-Unie hebben afgerekend met het monopolie van de Communistische Partij, het ontwikkelde vervolgens wel een sterk presidentieel systeem met maar weinig checks and balances. Dit systeem verschilt van het westerse democratische model, maar wordt wel gedragen door de Russische bevolking en kan principieel dus niet als ondemocratisch worden aangemerkt. Het is een opkomend democratisch model dat nog moet rijpen.1 Het systeem stelde Poetin in staat zijn greep te versterken op de wetgevende macht, de partijopbouw, de regio’s en de media. De oligarchen werden getemd, er kwamen weer belastingen binnen en het Kremlin won aan gezag.

De anti-Rusland lobby zette een serieus tandje bij

Het weggeeftoneel in de Jeltsin-periode dat met wederzijds goedvinden langs beide zijden van de oceaan werd opgevoerd moet in het westen de illusie hebben gewekt dat Rusland in het vervolg de rol zou spelen van dienaar van westerse belangen. Toen dat een valse illusie bleek zette de anti-Rusland lobby een serieus tandje bij. De lobby zag in Rusland met zijn formidabele kernmacht, energiereserves en bijzondere geostrategische ligging een struikelblok in zijn opdracht om post-Koude-oorlog de macht van Amerika maximaal uit te bouwen. Zelfs in de jaren 1990, toen Rusland niet meer in staat was om macht uit te oefenen bekreunden sommige leden van de Amerikaanse politieke klasse zich over de toekomstige herleving van de Euraziatische reus als revisionistische mogendheid.

In het Amerikaanse Project for the New American Century was geen plaats voor rivalen. Amerika moest de controle krijgen over het potentieel bedreigende militaire apparaat en de energiereserves van anderen. Rusland moest de VS steunen als wereldmacht, vrijwillig of onvrijwillig. Het moest in de pas van het Amerikaanse buitenlands beleid lopen en een politiek en economisch systeem ontwikkelen waar de VS invloed op kon uitoefenen. Het alternatief was door het leven gaan als paria, geïsoleerd, voortdurend beschuldigd van kwalijk gedrag, onderworpen aan sancties en in onzekerheid om als regime te overleven in een door de VS gedomineerde wereld.2

Fast forward naar vandaag, en we kunnen vaststellen dat de hoop op harmonie bij het einde van de Koude Oorlog heeft plaatsgemaakt voor een conflict van waarden tussen de VS en Rusland. Amerikaanse en Russische media beschuldigen elkaars overheden ervan het internationale recht te schenden, cynisch en onrechtvaardig bezig te zijn en elke menselijke waardigheid aan hun laars te lappen. Bij herhaling wordt Poetin vergeleken met Hitler en het Kremlin uitgemaakt als een corrupt regime dat de oppositie onderdrukt en militaire agressie pleegt. Het Russische antwoord is dat het land zijn systeem en legitieme belangen verdedigt tegen economische, politieke en militaire agressie van het westen.

De gekte rond Rusland gaat eerder over Trump dan over Rusland

De VS en Rusland waren niet gedoemd tot een confrontatie. Er bestond wederzijds volop steun voor samenwerking rond gedeelde belangen als terrorisme, regionale stabiliteit en ontwapening. Amerikaans wantrouwen en gebrek aan zelfvertrouwen haalden het echter op gezond verstand. De VS zag in Rusland een rivaal en begon het land in een negatief daglicht te stellen. Maar alles wijst erop dat de gekte rond Rusland eerder gaat over Trump dan over Rusland. Het Amerikaans vertrouwen in eigen waarden neemt af. De VS beseft dat het steeds meer als bedreiging van de wereldvrede wordt gezien. Het wint dus geen harten en geesten meer, maar ronselt buitenlandse activisten en bespioneert regeringen. Het goede voorbeeld van weleer maakt plaats voor pressie, afluisteren en omkoping.

Washington’s grootste misvatting was om post-Sovjet Rusland te behandelen als een verslagen vijand die net als Duitsland en Japan na de Tweede Wereldoorlog kon worden gedwongen in het Amerikaanse gareel te lopen. De denkfout was dat Rusland niet was bezet of door kernwapens verwoest. Rusland had een transformatie ondergaan, maar was niet overwonnen. Het was Gorbachev, niet het Witte Huis, die een einde had gemaakt aan de Sovjet-Unie. Een even grote fout was dat de VS in 1992 verzuimde de prille Russische democratie economisch te steunen. Daarmee had de economische ramp kunnen worden voorkomen en het land voor het westerse kamp gewonnen.

Poetin trok zijn rode lijn, de westerse expansie moest een halt worden toegeroepen

Intussen heeft Rusland moeten toezien hoe de NAVO alle voormalige Warschaupactleden behalve natuurlijk Rusland zelf wist in te lijven. De Amerikaanse diplomaat George Kennan, de geestelijke vader van de indammingspolitiek tegen de Sovjet-Unie, had daar tegen gewaarschuwd. Voor Kennan was Rusland geen militaire bedreiging voor het westen en zou het oprukken van de NAVO tot een nieuwe Koude Oorlog leiden. Toen sprake was van toetreding van Georgië en Oekraïne tot de NAVO en de EU trok Poetin zijn rode lijn: het veiligheidsrisico was te groot geworden, de westerse expansie moest een halt worden toegeroepen.3

Na de annexatie van de Krim sloot Poetin een defensieverdrag met Zuid-Ossetië (onderdeel van Georgië). Eerder was dat al gebeurd met Abchazië (idem). Nu de onafhankelijkheid van deze gebieden geen internationale erkenning kreeg behoren zij tot de categorie ‘bevroren conflicten’ die Europese plannen met Moldavië, Georgië en Oekraïne kunnen dwarsbomen. De uitbreiding van de Russische invloedssfeer was ongetwijfeld een reactie op de expansiezucht van de NAVO en de EU. En Rusland ging er geostrategisch op vooruit toen Europa moest afrekenen met zaken als de vluchtelingencrisis en Brexit, en Trump de NAVO in vraag stelde.4

Vandaag staan opnieuw twee nucleaire grootmachten tegenover elkaar. Rusland heeft vooralsnog de overhand in het spel: het Syrië-dossier, de diplomatie in het Midden-Oosten, de proxy war in Oekraïne, de relatie met Turkije, het Korea-dossier, het zijn allemaal dossiers die Rusland doen uitgroeien van regionale speler tot wereldspeler.5

Een scenario met IS in Damascus is een existentiële bedreiging

De nieuwe Koude Oorlog is gevaarlijker dan de eerste. Het epicentrum lag toen in het verre Berlijn, nu in buurlanden Oekraïne en de Baltische staten. De afspraken van na de Cubaanse rakettencrisis van 1962 bestaan niet meer. De demonisering van Poetin neemt ongekende proporties aan. De VS beschuldigt hem er bij herhaling van Assad te steunen in plaats van de terreur te bestrijden. Zijn reactie kan enkel een kleur op Amerikaanse wangen opwekken: “Zonder Assad implodeert Syrië net als Irak en Libië en verdwijnt het Syrische leger. Wie levert dan boots on the ground tegen IS?” Een scenario met IS in Damascus is niet enkel een existentiële bedreiging voor Rusland, maar voor de wijde regio.6

Als we de sinds de jaren 1990 in Moskou woonachtige Finse jurist Jon Hellevig mogen geloven worden de mainstream media centraal aangestuurd met berichten over Rusland die niet kloppen. Hellevig begon de propaganda dus door te prikken met analyses over de Russische economie in de nasleep van de sancties die de westerse mogendheden aan Rusland hadden opgelegd na de Oekraïne-crisis van 2014. Het klopt volgens Hellevig niet dat de Russische economie de omvang heeft van die van Nederland, Rusland niets produceert en niet meer is dan een benzinestation met kernbommen. De werkelijkheid is dat Poetin zijn land tegen 2013 had getransformeerd tot een zelfvoorzienende, gediversifieerde grote mogendheid die zich kon meten met elke industriële grootmacht.

De conclusie van Hellevig’s onderzoek naar de economische ontwikkeling van Rusland in de periode 2000-2014 kan als volgt worden samengevat: “De door jaren van roofkapitalisme geruïneerde economie van de jaren 1990 die Poetin in 2000 erfde heeft nu een omvang bereikt die het geloof rechtvaardigt dat Rusland de industriële doorbraak kan realiseren die de president heeft aangekondigd. Daarmee heeft Rusland de sanctieoorlog gewonnen.” Het rapport deed een oproep aan westerse leiders hun pogingen om de Russische economie door sancties schade te berokkenen en een kernoorlog te riskeren op te geven.

Een vervolgrapport over 2014-2016 laat zien hoe Rusland ondanks de sancties enkel sterker werd. Het logenstraft ook westerse analisten die volhouden dat olie en aardgas 60% van het Russische BBP uitmaken: energie maakt 60% uit van de Russische export, en slechts 10% van het BBP. En in zijn rapport van november 2018 verklaart Hellevig dat Rusland moeiteloos de sanctieoorlog heeft gewonnen en is uitgegroeid tot een industriële, agrarische, militaire en geopolitieke supermogendheid.

De alliantie Beijing-Moskou leidt tot een serieuze verschuiving van het machtsevenwicht

Blijkbaar dringen de feiten door in westelijke kringen. Kennelijk moet de Franse president Macron namens het westen de betrekkingen met Rusland verbeteren. Schoorvoetend luidt het dat Rusland maar weer moet worden toegelaten tot de G7. Macron was daarbij heel expliciet: “Het westen takelt af. De alliantie Beijing-Moskou leidt tot een serieuze verschuiving van het machtsevenwicht in de wereld”. De Franse president legde de schuld niet exclusief bij de huidige Amerikaanse regering, maar hij moet hebben gedoeld op de vervreemding van Rusland die het land in de armen van China heeft geduwd, en dat de Russische beer zo snel mogelijk los moet van de Chinese draak.7

Mogen we de cijfers van Hellevig serieus nemen? Het Duitse internetmagazine Telepolis wijst op de Russische doelstelling om de op vier na grootste economie ter wereld te worden, vóór Duitsland. Het Russische BBP in koopkrachtpariteit is sinds 2000 meer dan verdrievoudigd en ook andere economische indicatoren zijn aanzienlijk verbeterd. PricewaterhouseCoopers denkt dat Rusland Duitsland in 2030 economisch inhaalt en zijn leiderschap niet meer zal opgeven. Daartoe zal Rusland betere groeicijfers moeten halen. Het land moet zijn potentieel activeren. Per saldo zijn de tekenen goed, aldus Telepolis.8

Samenvattend kunnen we vaststellen dat Rusland onder Poetin een sterke comeback heeft gemaakt, op het wereldtoneel serieus wordt genomen en heeft bijgedragen aan de neergang van de suprematie van het westen.

1Andrei P. Tsygankov: ‘Russiaphobia. Anti-Russian Lobby and American Foreign Policy’, 2009, p. 94
2Ibid., p. 22
3Laurien Crump: ‘Rusland maakt zich al eeuwen terecht zorgen om westerse uitbreiding’, Geschiedenis Magazine nr. 5, juli/aug. 2017
4Katlijn Malfliet: ‘Poetinisme. Een Russisch fenomeen’, p. 123
5Ibid., p. 160
6Stephen F. Cohen: ‘Why the New Cold War Is More Dangerous Than the Preceding One’, The Nation, 19 april 2017
7Jon Hellevig: “New World Order in Meltdown, But Russia Stronger Than Ever”, The Saker Blog, 30 augustus 2019
8Viktor Heese: ‘Russland bald stärkste Volkswirtschaft Europas und fünftgrößte der Welt?’, Telepolis, 22 december 2018

Kunnen investeringen in klimaattechnologie de Europese groeivertraging verhelpen?

In bovenstaand filmpje analyseert UAntwerpen-hoofddocent internationale politiek David Criekemans – aan de hoofdzetel van de machtige Deutsche Bundesbank – de evolutie van de eurozone en de economische groeivertraging in Duitsland. De manier waarop onder Duitse regie Zuid-Europese “potverteerders” als Griekenland werden aangepakt komt aan de orde, net als het gebrek aan solidariteit binnen de EU en het feit dat de bezuinigen van Merkel nu ook in Duitsland worden gevoeld. De toekomst van de Europese economie ligt in investeringen in klimaattechnologie, aldus de professor, wiens beknopte boodschap uitnodigt de issues nader uit te spitten. Op zijn hoofdthema’s gaan wij hieronder in.

Duitsland moet zijn binnenlandse markt ontwikkelen

Duitsland is op een te lage koers in de euro gestapt. Maar ook de druk op de lonen droeg ertoe bij dat het concurrentieel kon exporteren. Het grote overschot op de Duitse handelsbalans wijst op een onvoldoende ontwikkelde binnenlandse markt. Volgens de Leuvense econoom Paul De Grauwe kon de productiviteitsgroei aan de werknemers voorbij gaan omdat werkgevers dreigden productie te verplaatsen naar lagelonenlanden als Tsjechië en Polen. Om zijn binnenlandse consumptie aan te zwengelen moet de koopkracht in Duitsland dus omhoog. De lonen én de pensioenen.

Europa’s economisch model is achterhaald. Europa heeft genoeg sterke multinationals, maar anders dan de VS dateert geen daarvan van de laatste 25 jaar. Europa kon schitteren toen Volkswagen het kon opnemen tegen Ford en Siemens tegen General Electric. Maar Europa heeft geen Apple, Google of Microsoft. Qua nieuwe technologie zoals artificiële intelligentie staat het nergens. Dat een stichtend EU-lid als Italië zich aansluit bij het Chinese Belt & Road initiatief duidt erop dat het land meer kans buiten de EU ziet om zijn economische problemen op te lossen. Het weerspiegelt tevens de verminderde status van Europa op het wereldtoneel.

De vraag is of de EU aan de vooravond staat van zijn implosie

Het succes van de EU stoelt op zijn gestage uitbreiding, sneller misschien dan instellingen en bevolking konden verwerken. Ex-communistische landen met soms de schone schijn van een democratisch bestuur konden probleemloos toetreden. En dankzij een creatieve interpretatie van de toetredingsvoorwaarden kon de monetaire unie groeien van 12 naar 19 landen. Dat Griekenland tot de euro kon toetreden wordt algemeen als een vergissing gezien. De instellingen van het land waren en zijn daar niet klaar voor. En dat verdict is ook van toepassing op andere lidstaten.

De geschiedenis leert dat imperialistische projecten sneuvelen op te ambitieuze uitbreiding. De vraag is of de EU aan de vooravond staat van zijn implosie. De Unie moet afrekenen met twee existentiële problemen: de geopolitieke confrontatie met Rusland en de problematische relatie tussen lidstaten in de periferie en de eurozone. De EU is maximaal naar het oosten opgeschoven. Oekraïne is toetreding in het vooruitzicht gesteld, maar de crisis in dat land leidt onvermijdelijk tot de conclusie dat de EU zijn plannen met dat land moet opbergen. Op grond daarvan zien de Baltische staten hun toetreding niet voor morgen gerealiseerd.

De Franse president Macron zoekt het in verdere integratie: een Europese minister van financiën die in de eurozone het begrotings- en fiscale beleid bepaalt. Maar Duitsland vreest dat de Duitse schatkist moet tussenkomen in de begroting van armere eurolanden. Het plan van Macron lijkt logisch. De eurozone kan niet buiten een politieke structuur. Blijft Europa economisch slecht presteren, dan is het alternatief voor nauwere integratie enkel desintegratie. Zo’n doemscenario is niet voor morgen. De weg terug naar nationale munten of een euro in twee hardheden is problematisch. Het zwaard van Damocles valt bij een volgende economische recessie. En dat kon wel eens niet lang meer duren.

Invoering van een mondiale koolstoftaks is een illusie

In zijn boek ‘Geopolitieke kanttekeningen 2011-2018, en daarna.’ (p. 285) doet professor Criekemans de suggestie om subsidies op fossiele brandstoffen geleidelijk over te hevelen naar hernieuwbare energie en de uitstoot van CO2 fiscaal te belasten. Voor energie-econoom professor emeritus Aviel Verbruggen is een mondiale koolstoftaks echter een luchtspiegeling en moeten we het zoeken in een gedifferentieerde bottom-up aanpak waarbij regionale inspanningen centraal worden gemonitord. Anders dan een verre tijdshorizon hebben we nood aan directe en kortetermijnverbintenissen die stap voor stap leiden naar volledige decarbonisering van de economie, aldus Verbruggen.

Voor Verbruggen is het echte verhaal dat we aan het sluikstorten zijn in onze atmosfeer. We kunnen niet volstaan met minder uitstoot van broeikasgassen, we moeten de rotzooi opruimen, dringend en drastisch. We moeten beseffen dat we in onze economische activiteiten de atmosfeer gebruiken zonder de kosten daarvoor mee te nemen in de kostprijscalculatie. Hernieuwbare energie mag dan een grote vooruitgang zijn, maar die trend wordt ook gehinderd door gevestigde financiële en economische belangen. En we moeten veel dingen die we ons hebben veroorloofd anders doen of terugdraaien, aldus Verbruggen.

Technologie alleen kan de klimaatproblematiek niet oplossen

Robert Cailliau, de Belg die mee aan de wieg stond van het internet, is sceptisch over technologie om de klimaatproblematiek aan te pakken. Een echt goede batterijtechnologie kan ons misschien energetisch redden, maar vandaag bedraagt de energiedichtheid van de beste batterijen (energie per eenheid massa) nog geen tiende van die van benzine. En dieselmotoren die mits nanopartikelfilters tegen fijnstof veel beter scoren dan benzinemotoren worden door de politiek tegengewerkt. Met technologie alleen halen we de klimaatdoelstellingen niet. Er moeten waarschijnlijk eerst enkele miljarden mensen sterven in grote catastrofes voor we ook naar onszelf kijken, aldus Cailliau.

Negatieve uitstoot van broeikasgassen, het uit de atmosfeer halen van CO2, is één van de wapens in wat The Economist de oorlog tegen klimaatverandering noemt. Maar daarop gerichte technologie komt er niet omdat ondernemingen daar geen verdienmodel in zien. Het kapitalistische systeem zoals we dat vandaag kennen staat zo’n bijdrage aan de klimaatproblematiek dus in de weg. De ruim 200 academici die in een open brief voorstelden komaf te maken met de focus op economische groei missen de essentie van de zaak: men kan maar economische activiteiten loskoppelen van grondstoffengebruik en vervuiling als men ook wat doet aan ons economisch systeem.

Het goede nieuws is dat er oplossingen zijn binnen ons huidig economisch systeem. We kunnen CO2 uit de atmosfeer halen door herbebossing, de landbouw rationaliseren, onze vleesconsumptie verminderen, de uitstoot van de melkveehouderij aan banden leggen, zonnepanelen plaatsen, ons minder verplaatsen en al zeker per vliegtuig, in het algemeen minder verbruiken, inzetten op schone technologie, opkomende economieën motiveren om niet onze belachelijk hoge consumentaristische levensstijl te kopiëren, de derde wereld aanmoedigen hun nakende bevolkingsexplosie af te remmen, enzovoort. Het zijn allemaal initiatieven die bijdragen aan de oplossing.

Het ongecontroleerde kapitalisme is het probleem

Om écht het verschil te maken moeten we zien de controle te verkrijgen over de machtige monopolies die vandaag de wereldeconomie beheersen, alsook over de financiële sector. Wereldwijd zijn 100 ondernemingen verantwoordelijk voor 70% van de industriële uitstoot en 500 voor 70% van de ontbossing. Deze monopolies en de banken moeten dus in gemeenschapsbezit komen, zodat de wereldeconomie op een democratische manier kan worden gepland.

Voor de Amerikaanse marxistische econoom Richard Wolff staan we aan de vooravond van een existentiële crisis. Groene energie en CO2-opslag door bosaanplant kan binnen ons economische systeem de klimaatproblematiek niet oplossen. De energiesector heeft geen enkel economisch motief om het roer om te gooien. Ook voor de Britse journalist George Monbiot is kapitalisme het probleem. Eeuwige economische groei op een eindige planeet leidt onontkoombaar tot milieurampen. En waarom zou elk individu recht hebben op een zo groot mogelijk deel van de natuurlijke rijkdom van de wereld als zijn geld kan kopen? Vanuit milieuoogpunt staat het vergaren van rijkdom gelijk aan roof, aldus Monbiot.

Geen enkel alternatief is voor Monbiot een louter economisch systeem. Het uittekenen daarvan vergt de inzet van verschillende disciplines: economische, ecologische, politieke, culturele, sociale en logistieke. Dat moet leiden tot een beter georganiseerde samenleving die tegemoetkomt aan hetgeen we nodig hebben zonder ons gezamenlijke huis af te breken.

Monbiot stelt ons voor de keus: maken we een einde aan het leven om het kapitalisme overeind te houden, of maken we komaf met het kapitalisme om te overleven?